දැක්ම - Dakma

 ''එක රටක් - එක නීතියක්'' පසුගිය කාලයේ මෙරට සමාජය තුළ දේශපාලන පොරොන්දුවක් බවට පත්වූ එහෙත් තවමත් යථාර්ථයක් නොවුණු, මිනිසුන්ගේ අපේක්ෂාවකි. රටක්, සමාජයක්, මිනිස් ප්‍රජාවක් පාලනය කරනු ලැබීම සදහා උපකාරී වන්නේ නීතියයි. රටක මුලික නිතිය ව්‍යවස්ථාව ලෙස දැක්විය හැකිය. නිතිය යන්න විවිධාකාරයෙන් විවරණයට විචාරයට බදුන් වූ මාතෘකාවකි. “නීතිය යනු තාර්කික බුද්ධියේ උත්තරීතර ඵලය වේ.” - ග්‍රීක මහා දාර්ශණික ඇරිස්ටොටල් “නීතිය යනු ස්වාධ්පතිගේ ආඥාවයි “  - ජොන් මස්ටින් “නීතිය යනු ප්‍රජා විමක උපකරණයකි ”  - කාල් මාක්ස් නිතිය යනු එක් රැයකින් බිහි වුවක් නොව දිගු ඉතිහාසයක් තුළ සිදු වූ ක්‍රමික විකාශනයක ප්‍රතිපලයකි. නිතිය ඉදිරියේ සියල්ලෝම එක සමානයන්ය යනු අප රටේ ව්‍යවස්ථාව තුළින්ම තහවුරු කොට ඇති අයිතිවාසිකමකි. එනම් දුප්පත්  - පෝසත්, කළු - සුදු, ජාති - ආගම්, දේශපාලන  මේ කිසිදු බේදයකින් තොරව නිතිය ඉදිරියේ  සියලු දෙනාම සමානයන් බවට පත් විය යුතුය.  නිතිය සැමට සමානද ? කුසගින්නට  අඹ ගෙඩි කිහිපයක් කැඩූ මවකගේ කතාව ඔබට අමතක විය නොහැක  පාසැලේ තීන්ත ගෑමට මුදල් ලබා දීමට පොල්ගෙඩි කිහිප...

  යාචකයා සහ ගුරුවරයා  - පාවුලෝ කොයියෝ  නගරයේ දැවැන්ත බෙිකරි හිමියෙකුට එම  නගරයේම සිටින මහා විදුහලක විදුහල්පති හදුනාගැනීමට අවශ්‍ය නිසා  ඔහුට රාත්‍රී කෑමට ආරාධනා කළේය. ඊට පෙර දිනක මෙි විදුහල්පතිවරයා යට කී බෙිකරියේ ප්‍රදර්ශනාගාරයෙන් බනිස් එකක් ගෙන අනුභව කරන යාචකයෙකු දුටු බෙිකරි හිමියා යාචකයාව පාරට ඇද දමනු හොදින් දුටුවෙිය.  පසුදා විදුහල්පතිවරයා තම ගෝලයෙකුත් සමග   බේකරි හිමියාගේ මන්දිරයට ගොස් විශිෂ්ට පන්නයේ භෝජන සංග්‍රහයකට සහභාගි විය. ආහාර ගන්නා අතරතුර ගෝලයා විදුහල්පතිගෙන් මෙසේ ඇසුවෙිය. ‘‘ සර් යමි කෙනෙක්  හොඳ මිනිසෙකු හා නරක මිනිසෙකු ගැන පවසන්නේ කෙසේද?‘‘ ‘‘ පුතා මෙි බෙිකරිහිමියා දෙස බලන්න ඔහු මා වෙනුවෙන් රු දස දහසක් පමණ වියදමි කර අනර්ඝ භොඡන සංග්‍රහයක් පවත්වයි. නමුත් කුසගින්නෙන් පෙළෙන හිඟන්නෙකුගේ සාගින්දර නිවීම උදෙසා  පාන් කැබැල්ලක් දීමට ඔහුට නොහැකිය'' thanks to - Upali Jayasinghe photo - www.istockphoto.com

  බැහැපන් මහ පොළොවට මිනිසුන් මැද මිනිසෙක් වී ඉවත් කර හිතේ ඇති මෙලෙක් ගති පුරවපන් පලක් ඇති මිනිස් ගුන' 'අනු බඳු ගනු කොටව තල මර බලා නොසිටව, 'දෙවියනි මේ කියන්නේ......' 'කොහේ ඉන්න දෙවි කෙනෙක්ද ? දෙවියො තමයි අවිද් ‍ යාව දෙවියෙක් ඉන්නව නම් උඩු ගුවනේ උඹටත් පෙනෙන්නට ඇති මෙච්චර කල් උඹ හිටියෙත් උඩු ගුවනේ බැහැපන් මහ පොළොවට හොරකම්-ජාවාරම් පුරුදු වෙයන්' 'මට බෑ හොරෙක් වෙන්න මොකටද මම හොරෙක් වෙන්නෙ ? මා ළඟ ඇත කවියක් - ආදරයක් වටිනාකම නිම් හිම් නැති' 'මෝඩයා ! මහ පොළොවට ඕවා අවලංගුයි කවියේ වටිනාකම තුට්ටු දෙකයි ආදරයක් (මස් ලේ ඇති) සිලිං තුනයි...සිලිං පහයි...සිලිං හතයි... එක එක ගනන් වලට' 'මම කියන්නෙ ඒක නෙවෙයි හදවතින්.......' 'හදවතින් විතරක්ද ? එහෙනම් ගොනෝ ! ඒක අරිටත් වැඩියෙන් ලාබයි මේ බලපන් ලෝකය....' "හෙට ඉරක් පායයි" -මහගමසේකර-

නයිජීරියාවේ ඡායාරූප ශිල්පියෙක් හිටියා බෙලෝ (Bello) කියලා. ඔහු ලාගොස් වල එක් අපූරු විදිහකට ඡායාරූපයක් ගන්නවා. අරමුණ තමයි ප් ‍ රසිද්ධ රැප් ගායක මිනි ටෙම්ප්ව ඡායාරූපයට ගන්න එක. Bello ඒ දේ හරි විදිහට කරනවා. ඒ ඡායාරූපයට අහම්බෙන් වීදිය දිගේ පාන් විකුණන ගැහැණු ළමයෙක් හසු වෙනවා. ඒක හරිම අහම්බයක්. මිනි ටෙම්ප් ගේ ඡායාරූපය ඊට පසු සතියේ ප් ‍ රධාන පුවත්පතක පල වෙනවා. ඡායාරූපය දකින හැමෝම බෙලෝ ගෙන් හරි අපූරු ප් ‍ රශ්නයක් අහනවා. “ඔබ හරිම දක්ෂයෙක්. පිටුපස්සේ ඉන්න පාන් විකුණන ගැහැණු ළමයෙක් ඔතනට ගැලපෙනවා කියලා කොහොමද හිතුවේ?” බෙලෝ කියනවා ඒක හරිම අහම්බයක් කියලා. අවසානයේ මොකද දන්නවාද වෙන්නේ? ඇමෙරිකාවේ ප් ‍ රධාන මොඩ්ලින් ආයතනයක් මෙන්න මේ නයිජීරියානු කළු කෙල්ල සොයාගෙන යනවා. ඇය අද ඩොලර් මිලියන ගාණක් වටිනාකමක් තියන නිරූපිකාවක්. පාන් විකුණපු Olajumoke Orisaguna කියන ගැහැණු ළමයෙකුගේ මුළු ජීවිතයම හරි අපූරු අහම්බයක් නිසා වෙනස් වෙනවා. මතකද අපි අර පුංචි කාලේ අහපු රත්තරන් පොරවේ කතාව. ගස් කපන මනුස්සයෙක් යනවා ගසක් කපන්න කැලේට. ගහ කප කප ඉන්න කොට පොරව වැටෙන්නේ ගඟට. ගඟ දිහා බලාගෙන කඳුළු පෙර පෙර අඬන මනුස්සයා දකින රුක් දෙවි...